Wetsvoorstellen openbaarheid van bestuur

Via (passieve) openbaarheid van bestuur kan iedereen een aanvraag doen om toegang te krijgen tot documenten van de overheid die niet reeds algemeen beschikbaar zijn. De openbaarheidsregeling is een belangrijk instrument voor de pers, maar kan ook zeer interessant zijn voor middenveldorganisaties, academici, schrijvers, bedrijven, of burgers die willen bijdragen aan het maatschappelijk debat. Openbaarheid van bestuur voedt het debat en maakt onder meer een algemene controle mogelijk op de overheid, waardoor overheidswillekeur kan worden tegengegaan. 

Momenteel liggen twee wetsvoorstellen voor ter hervorming van de wetgeving inzake de openbaarheid van bestuur. Het FIRM vindt deze interesse van de wetgever om de openbaarheid van bestuur op federaal vlak te versterken zeer positief. Om ervoor te zorgen dat openbaarheid van bestuur op een efficiënte manier vorm kan krijgen, en zo haar belangrijke rol in onze democratie kan vervullen, zou de hervorming echter verder moeten gaan dan wat op dit ogenblik op tafel ligt.  

In dit advies gaat het FIRM eerst in op het belang van de openbaarheid van bestuur voor de mensenrechten en stelt het vervolgens een aantal aandachtspunten voor waarmee in een eventuele bredere hervorming rekening kan worden gehouden.  

Dit zijn de twaalf aanbevelingen van het FIRM: 

  1. Naast een passieve openbaarheid, dient ook de actieve openbaarheid te worden uitgewerkt.  
  2. De verschillende federale wetgevende kaders inzake openbaarheid van bestuur dienen maximaal te worden geïntegreerd in één heldere en eenvoudig toegankelijke tekst, inclusief een gemeenschappelijke beroepsprocedure.  
  3. Het personeel toepassingsgebied van de nieuwe geïntegreerde wetgeving moet worden uitgebreid tot de tot nog toe ontbrekende federale instellingen.  
  4. De administratieve overheid moet verzoekers maximaal de kans geven hun aanvraag te vervolledigen en te verduidelijken, alvorens tot eventuele afwijzing over te gaan.  
  5. De administratieve overheid moet verzoekers informeren waar informatie is weggelaten.  
  6. Door de overheid openbaar gemaakte informatie moet maximaal doorzoekbaar worden gemaakt.  
  7. Neem een middelenverbintenis op voor de overheid om te helpen bij de identificatie van het gevraagde document, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen, en om waar nodig aanvragen tot openbaarmaking door te sturen naar de juiste instantie of dienst.  
  8. De weigeringsgronden moeten zo worden geformuleerd dat het duidelijk is dat zij steeds relatief zijn, d.w.z. het voorwerp uitmaken van een belangenafweging in concreto.  
  9. Vorm de CTB om tot beslissingsorgaan en stel hiervoor bijkomende middelen ter beschikking.  
  10. Er dient in de wet te worden opgenomen dat de administratieve overheid geen intellectuele rechten kan inroepen om afschrift te voorkomen indien zij zelf houder is van deze rechten. Daarenboven dient elke beperking inzake afschrift gegrond in de bescherming van intellectuele rechten steeds te worden afgewogen tegen het maatschappelijk belang van een openbaarmaking door afschrift.  
  11. Stel een spoedprocedure in zodat in uitzonderlijke gevallen informatie sneller kan worden opgevraagd.  
  12. Maak werk van de ratificatie van het Verdrag van Tromsø.
naar boven